Een waterkraan lijkt een gewoon en simpel ding, maar er gaat verrassend veel achter schuil. Je draait hem elke dag open en dicht, maar heb je je ooit afgevraagd waarom warm water altijd links zit en koud water rechts? Of wat je moet doen als hij begint te druppelen? De mengkraan, de thermostaatkraan, de stangregelaar: er zijn veel soorten en ze werken allemaal net iets anders. In deze tekst leer je alles wat handig is om te weten over de kraan boven je wasbak, aanrecht of bad.

Warm links, koud rechts: zo werkt de standaard

Bijna elke mengkraan in Nederland volgt dezelfde regel: warm water zit aan de linkerkant en koud water aan de rechterkant. Dit is geen toeval. Het is een internationale afspraak die al tientallen jaren geldt. De reden is simpel: zo weet iedereen meteen waar ze aan toe zijn, ongeacht het merk of het type kraan. Bij een thermostaatmengkraan voor de douche gelden dezelfde aansluitpunten. De warmwaterleiding sluit je links aan, de koudwaterleiding rechts. Doe je dit andersom, dan werkt de temperatuurregeling niet goed. Sommige thermostaatkranen gaan zelfs kapot als de aansluitingen verwisseld zijn. Let hier dus goed op bij het plaatsen van een nieuwe douche of bij het vervangen van een kraan.

De verschillende soorten kranen die je tegenkomt

Vroeger had je twee aparte kranen: één voor warm en één voor koud water. Die zie je tegenwoordig nog wel in oudere woningen. De meeste huizen hebben nu een eengreepsmengkraan. Je bedient die met één hendel. Naar links draaien geeft warmer water, naar rechts koeler. Omhoog of naar voren bewegen opent de watertoevoer, omlaag of naar achteren sluit hem weer. Een andere veelgebruikte variant is de thermostaatkraan. Die heeft twee knoppen: één voor de temperatuur en één voor de waterdruk. Je stelt de gewenste warmte één keer in, en die blijft bewaard. Dat is handig in de douche, zeker als meerdere mensen in huis andere voorkeuren hebben. Daarnaast zijn er touchless kranen, ook wel sensorgestuurde kranen genoemd. Die gaan aan als je je handen eronder houdt en uit als je ze weghaalt. Je ziet ze veel in openbare ruimtes, maar steeds vaker ook in gewone badkamers en keukens.

Wat te doen bij een lekkende of druppelende kraan

Een druppelende kraan is niet alleen irritant, het verspilt ook veel water. Eén druppel per seconde staat gelijk aan meer dan tien liter water per dag. Dat loopt snel op. De oorzaak is meestal een versleten afdichtingsring, ook wel een rubbertje of pakkingring genoemd. Bij een oudere kraan met twee aparte hendels zit het rubbertje binnenin de kop van de kraan. Dat vervangen is een klus die je zelf kunt doen met een paar eenvoudige gereedschappen. Draai eerst het water af bij de hoofdkraan of de afsluitkraan onder het aanrecht. Schroef daarna de kraankop los, haal het oude rubbertje eruit en zet een nieuw exemplaar op zijn plek. Bij modernere eengreepskranen zit er een cartridge binnenin. Die cartridge regelt zowel de temperatuur als de doorstroom. Als de kraan lekt, is het vervangen van die cartridge vaak de oplossing. Je kunt de cartridge kopen in een bouwmarkt of bij een sanitairwinkel.

Waterkwaliteit en onderhoud van je kraan

Het water dat uit de kraan komt in Nederland is van hoge kwaliteit. Je kunt het gewoon drinken. Toch kan kalk voor problemen zorgen. In gebieden met hard water zet kalk zich af op en in de kraan. Je ziet dat aan witte vlekjes op het metaal of aan een verminderde waterstraal. De straalpijp, het kleine roostertje aan het uiteinde van de kraanuitloop, raakt het snelst verstopt door kalkaanslag. Schroef dit roostertje er af en leg het een halfuur in een bakje met azijn. De kalk lost dan vanzelf op. Poets daarna de buitenkant van de kraan met een zachte doek. Gebruik geen schuurmiddelen, want die krassen het oppervlak aan. Bij een kraan met een verchroomd of geborsteld metalen afwerking is een milde allesreiniger meer dan genoeg. Met wat regelmatig onderhoud gaat een goede kraan tientallen jaren mee.

Veelgestelde vragen

Waarom zit warm water altijd aan de linkerkant van de kraan?
Warm water zit links omdat dit een internationale standaard is die al decennia geldt. Zo is het voor iedereen duidelijk en veilig, ongeacht het merk of het type kraan. Bij thermostaatkranen is het extra belangrijk om deze volgorde aan te houden, omdat de kraan anders niet goed werkt.

Hoe weet ik of ik een cartridge of een rubbertje moet vervangen bij een lekkende kraan?
Bij een oudere kraan met twee aparte draaiknoppen zit er een rubbertje of pakkingring binnenin. Bij een modernere eengreepskraan zit er een cartridge. Als je de kraan openbreekt en een cilindrisch onderdeel ziet dat alles regelt, dan is dat de cartridge. Zie je alleen een klein rond rubbertje op een metalen schroef, dan vervang je dat rubbertje.

Is kraanwater in Nederland veilig om te drinken?
Kraanwater in Nederland is veilig om te drinken. Het wordt streng gecontroleerd en voldoet aan strenge kwaliteitseisen. Je hebt geen filter nodig, al kan een filter bij voorkeur gebruikt worden om de smaak te verbeteren als je in een gebied woont met hard of sterk gechloreerd water.

Hoe verwijder ik kalkaanslag van mijn kraan?
Kalkaanslag op een kraan verwijder je het makkelijkst met azijn. Maak een doekje nat met azijn en leg het een tijdje tegen de aangetaste plek. Voor het roostertje aan het uiteinde van de uitloop: schroef het eraf en laat het weken in een bakje azijn. Gebruik geen schuursponsjes, want die beschadigen het oppervlak.